Patella luxatie bij katten
Casus - Miep
In dit artikel willen wij u iets vertellen over onze nieuwste aanwinst, kleine Miep. Niet te verwarren met onze oudere Miep met nierklachten. Miep kwam hier voor een second opinion. De eigenaar was met haar naar een arts geweest, omdat ze moeilijk liep en vaak lag. Ook als ze stond had ze een rare stand. Deze dierenarts dacht aan heupproblemen. De eigenaar had zelf een ander gevoel. Dus kwam ze voor een second opinion bij ons. Mw Hendriks begon met het standaardonderzoek en vernam dat niet de heupen, maar de knieën voor problemen zorgden. Miep heeft patella luxatie. Een moeilijk woord. Maar wat is dat dan?
Om uit te kunnen leggen wat patella luxatie is moet men weten hoe een kniegewricht werkt.
Het kniegewricht wordt gevormd door het dijbeen aan de bovenkant en het scheenbeen en kuitbeen aan de onderkant. Over het kniegewricht heen loopt een pees van het bovenbeen naar het onderbeen met daarin de knieschijf (patella). Aan het bovenbeen zitten hele grote spieren (dijspieren), die lopen behalve van het bekken naar bovenbeen ook over de kniepees heen naar het onderbeen, waar de kniepees vastzit aan een botrichel (crista tibiae), een scherpe vooruitstekende rand, op het scheenbeen. De kniepees is dus min of meer een soort lager voor al die pezen die van het bovenbeen naar het onderbeen gaan. Dat maakt het kniegewricht ook zo soepel en beweeglijk. In het bovenbeen zit een groeve, waarin de knieschijf past en waardoor de knieschijf alleen van boven naar beneden en terug kan bewegen. Bovendien zit de knieschijf met peesjes aan het bot verankerd.
Bij patella luxatie schiet de knieschijf uit de groeve over het randje heen en komt ernaast te zitten. De knieschijf kan weer terug op haar plaats schieten in de groeve wanneer de kat probeert te lopen. Een kat is slim en zal de stand van de poot aanpassen wanneer zij een losse knieschijf heeft. Het achterpootje wordt dan naar buiten gezet, de stand van het onderbeen verandert dan waardoor de knieschijf beter op haar plaats blijft zitten.
Doordat bij een luxatie ook de kniepees niet meer over het gewricht loopt, gaat de kat hinken en trekt de poot op: de knie kan niet meer buigen. De kat zal proberen het pootje los te schudden, waardoor de knieschijf weer op de goede plaats komt te zitten. Door bijvoorbeeld te springen, zal de knieschijf later er weer afschieten. Het gemakkelijkste schiet de knieschijf van haar plaats als het been in rechte stand is, de patella zit dan mooi in het midden, er is heel veel beweging mogelijk en er zit weinig spanning op de banden. Als het been wordt gebogen, zit er veel spanning op en kan de knieschijf ook bijna niet bewegen.
De afwijking kan aan een of beide pootjes vookomen. Dit hoeft niet in gelijke mate te zijn. Voor de kat is het meestal geen groot probleem, omdat deze zich in tegenstelling tot de hond goed aanpast. Maar men moet het niet onderschatten. Bij een heftige patella luxatie kan artrose (beschadiging van het gewricht) optreden. Woekeringen van bot en kraakbeen geven dan een stijf en heel pijnlijk gewricht. Artrose kan niet teruggedraaid worden, dus dit kan beter voorkomen worden.
Om uit te kunnen leggen wat patella luxatie is moet men weten hoe een kniegewricht werkt.
Het kniegewricht wordt gevormd door het dijbeen aan de bovenkant en het scheenbeen en kuitbeen aan de onderkant. Over het kniegewricht heen loopt een pees van het bovenbeen naar het onderbeen met daarin de knieschijf (patella). Aan het bovenbeen zitten hele grote spieren (dijspieren), die lopen behalve van het bekken naar bovenbeen ook over de kniepees heen naar het onderbeen, waar de kniepees vastzit aan een botrichel (crista tibiae), een scherpe vooruitstekende rand, op het scheenbeen. De kniepees is dus min of meer een soort lager voor al die pezen die van het bovenbeen naar het onderbeen gaan. Dat maakt het kniegewricht ook zo soepel en beweeglijk. In het bovenbeen zit een groeve, waarin de knieschijf past en waardoor de knieschijf alleen van boven naar beneden en terug kan bewegen. Bovendien zit de knieschijf met peesjes aan het bot verankerd.
Bij patella luxatie schiet de knieschijf uit de groeve over het randje heen en komt ernaast te zitten. De knieschijf kan weer terug op haar plaats schieten in de groeve wanneer de kat probeert te lopen. Een kat is slim en zal de stand van de poot aanpassen wanneer zij een losse knieschijf heeft. Het achterpootje wordt dan naar buiten gezet, de stand van het onderbeen verandert dan waardoor de knieschijf beter op haar plaats blijft zitten.
Doordat bij een luxatie ook de kniepees niet meer over het gewricht loopt, gaat de kat hinken en trekt de poot op: de knie kan niet meer buigen. De kat zal proberen het pootje los te schudden, waardoor de knieschijf weer op de goede plaats komt te zitten. Door bijvoorbeeld te springen, zal de knieschijf later er weer afschieten. Het gemakkelijkste schiet de knieschijf van haar plaats als het been in rechte stand is, de patella zit dan mooi in het midden, er is heel veel beweging mogelijk en er zit weinig spanning op de banden. Als het been wordt gebogen, zit er veel spanning op en kan de knieschijf ook bijna niet bewegen.
De afwijking kan aan een of beide pootjes vookomen. Dit hoeft niet in gelijke mate te zijn. Voor de kat is het meestal geen groot probleem, omdat deze zich in tegenstelling tot de hond goed aanpast. Maar men moet het niet onderschatten. Bij een heftige patella luxatie kan artrose (beschadiging van het gewricht) optreden. Woekeringen van bot en kraakbeen geven dan een stijf en heel pijnlijk gewricht. Artrose kan niet teruggedraaid worden, dus dit kan beter voorkomen worden.
Er zijn diverse gradaties, oplopend naarmate de ernst van de afwijking stijgt.
Graad 1: een afwijking van 10 graden. De knieschijf is bij het strekken van de knie en bij het naar buiten draaien van de hak, zonder druk uit te oefenen, naar de binnenzijde van de poot te luxeren.
Graad 2: een afwijking van 30 graden. Zie graad 1 maar ook kan de knieschijf tijdens het lopen er af schieten waardoor de kat even de poot zal optrekken.
Graad 3: een afwijking van 60 graden. De knieschijf is permanent geluxeerd, maar wel terug te brengen op haar plek.
Graad 4: een afwijking van meer dan 60 graden. De knieschijf is permanent eraf en niet meer terug te zetten. De knie is stijf en voortdurend gebogen.
Er zijn twee belangrijke oorzaken voor patella luxatie:
- De groeve in het bovenbeen is niet diep genoeg of zelfs plat.
- Afwijkende botbouw, waardoor de stand niet goed is.
Een dierenarts kan door middel van voelen vaak al een luxatie diagnoseren. De knieschijf is dan makkelijk van de plek te drukken, maar men moet in de gaten houden dat er niet te hard wordt gedrukt. Een kattenpootje kan niet veel hebben. Een rontgenfoto is eigenlijk alleen nodig als de dierenarts ook artrose vermoedt.
Ernstige afwijkingen zijn vaak al op jonge leeftijd aanwezig (zie miepje) Maar een kat patella luxatie vrij verklaren kan pas als het dier uitgegroeid is.
Wat kan je laten doen aan een patella luxatie? Bij een ernstige vorm, dus als de knieschijf permanent is geluxeerd kan men denken aan een operatie. Bij een iets minder ernstige kan een operatie wel, maar dat is dan een hele andere ingreep. De knieschijf kan dan met teugeltjes worden vastgezet. Het teugeltje komt door de pees heen en trekt zo de pees in de goede richting. Bij een ernstiger geval kan de cristia tibiae waar de pees aan vastzit, in zijn geheel worden verplaatst in de richting die nodig is om de knieschijf in de goede stand te krijgen. De crista tibiae en de pees worden losgehakt, verschoven naar de goede plaats en weer vastgezet met pinnetjes door het bot heen. Eventueel kan ook de groeve worden uitgediept. Soms wordt het kapsel om de pees heen ook ingekort zodat er meer spanning op komt te zitten. Dit zorgt voor meer stevigheid. De prognose na een operatie is goed.
We zien patella luxatie bij het ene ras vaker dan bij het andere. Men denkt dat erfelijkheid hier mee te maken heeft. Het wordt ook afgeraden om met dieren te fokken die een patella luxatie hebben. Het is ook niet uit een bepaalde lijn te krijgen, omdat dieren ook drager kunnen zijn. Dus de klacht wel doorgeven zonder het zelf te hebben.
Maar hoe is het verder gegaan met onze Miepje? Miepje heeft aan beide knietjes problemen. De ene knie is een graad twee en de andere zelfs een drie. Dat houdt in dat ze eigenlijk wel geopereerd moet worden. De eigenaar van Miep kon dit wegens omstandigheden niet laten doen. Dus hebben wij haar onder onze hoede genomen. Maar helaas kunnen wij deze operatie niet zelf uitvoeren en moet Miep naar een specialist. En dat is het moment dat wij een gunst aan u moeten vragen. Zonder geld kunnen wij deze operatie niet bekostigen. Het is namelijk een hele dure ingreep.
Dus als u Miep een goede toekomst gunt, steun ons dan en geef een donatie!
Graad 1: een afwijking van 10 graden. De knieschijf is bij het strekken van de knie en bij het naar buiten draaien van de hak, zonder druk uit te oefenen, naar de binnenzijde van de poot te luxeren.
Graad 2: een afwijking van 30 graden. Zie graad 1 maar ook kan de knieschijf tijdens het lopen er af schieten waardoor de kat even de poot zal optrekken.
Graad 3: een afwijking van 60 graden. De knieschijf is permanent geluxeerd, maar wel terug te brengen op haar plek.
Graad 4: een afwijking van meer dan 60 graden. De knieschijf is permanent eraf en niet meer terug te zetten. De knie is stijf en voortdurend gebogen.
Er zijn twee belangrijke oorzaken voor patella luxatie:
-
Een dierenarts kan door middel van voelen vaak al een luxatie diagnoseren. De knieschijf is dan makkelijk van de plek te drukken, maar men moet in de gaten houden dat er niet te hard wordt gedrukt. Een kattenpootje kan niet veel hebben. Een rontgenfoto is eigenlijk alleen nodig als de dierenarts ook artrose vermoedt.
Ernstige afwijkingen zijn vaak al op jonge leeftijd aanwezig (zie miepje) Maar een kat patella luxatie vrij verklaren kan pas als het dier uitgegroeid is.
Wat kan je laten doen aan een patella luxatie? Bij een ernstige vorm, dus als de knieschijf permanent is geluxeerd kan men denken aan een operatie. Bij een iets minder ernstige kan een operatie wel, maar dat is dan een hele andere ingreep. De knieschijf kan dan met teugeltjes worden vastgezet. Het teugeltje komt door de pees heen en trekt zo de pees in de goede richting. Bij een ernstiger geval kan de cristia tibiae waar de pees aan vastzit, in zijn geheel worden verplaatst in de richting die nodig is om de knieschijf in de goede stand te krijgen. De crista tibiae en de pees worden losgehakt, verschoven naar de goede plaats en weer vastgezet met pinnetjes door het bot heen. Eventueel kan ook de groeve worden uitgediept. Soms wordt het kapsel om de pees heen ook ingekort zodat er meer spanning op komt te zitten. Dit zorgt voor meer stevigheid. De prognose na een operatie is goed.
We zien patella luxatie bij het ene ras vaker dan bij het andere. Men denkt dat erfelijkheid hier mee te maken heeft. Het wordt ook afgeraden om met dieren te fokken die een patella luxatie hebben. Het is ook niet uit een bepaalde lijn te krijgen, omdat dieren ook drager kunnen zijn. Dus de klacht wel doorgeven zonder het zelf te hebben.
Maar hoe is het verder gegaan met onze Miepje? Miepje heeft aan beide knietjes problemen. De ene knie is een graad twee en de andere zelfs een drie. Dat houdt in dat ze eigenlijk wel geopereerd moet worden. De eigenaar van Miep kon dit wegens omstandigheden niet laten doen. Dus hebben wij haar onder onze hoede genomen. Maar helaas kunnen wij deze operatie niet zelf uitvoeren en moet Miep naar een specialist. En dat is het moment dat wij een gunst aan u moeten vragen. Zonder geld kunnen wij deze operatie niet bekostigen. Het is namelijk een hele dure ingreep.
Dus als u Miep een goede toekomst gunt, steun ons dan en geef een donatie!